น้ำมือสอง…. แก้ปัญหาขาดแคลนน้ำ หมู่บ้านห้วยทรายขาว จังหวัดน่าน

มีนาคม 14, 2020 | คอมเม้น 0

“น้ำมือสอง” คือ แหล่งน้ำที่ผ่านการใช้อุปโภคและบริโภคของชาวบ้านที่อยู่เหนือขึ้นไป เป็นน้ำที่ไหลซึมลงมาจากที่สูง ไหลซึมลงชั้นดิน ผ่านกระบวนการกรองแบบธรรมชาติ เป็นน้ำหยด ชาวบ้านต่างก็ช่วยกันหาที่รองรับแบ่งกันไว้ใช้อาบ
.
ปัญหาของการเกิดภัยแล้งขาดแคลนน้ำของชาวบ้านในพื้นที่หมู่บ้านห้วยทรายขาว ตั้งอยู่หมู่ที่ 7 ตำบลห้วยโก๋น อำเภอเฉลิมพระเกียรติ จังหวัดน่าน
เนื่องจากสภาพที่ตั้งภูมิศาสตร์ของโรงเรียน และหมู่บ้านห้วยทรายขาว มีจำนวน 137 ครัวเรือน จำนวนประชากรรวม 700 คน สภาพภูมิประเทศตั้งอยู่บนพื้นที่ลาดชัน ภูเขาสูง การคมนาคมสัญจรไม่สะดวก ประชากรส่วนใหญ่ประกอบอาชีพหลัก คือ ทำไร่ข้าวโพดไร่ขิง และปลูกข้าวเป็นบางส่วน ซึ่งการทำไร่ดังกล่าว ชาวไร่ทุกหลังคาเรือน จะใช้สารเคมีในการฉีดพ่นหญ้าและแมลงศัตรูพืช ทำให้สารเคมีไหลปะปนมากับแหล่งน้ำธรรมชาติ ที่ไหลผ่านมาจากภูเขาในพื้นที่นำมาใช้ในการอุปโภค บริโภค เมื่อเข้าสู่ฤดูแล้ง ทำให้เกิดสภาวะปัญหาเรื่องน้ำการขาดแคลนน้ำในการอุปโภค และบริโภค เป็นอย่างมาก ปัญหาการเกิดภัยแล้งหรือการขาดแคลนน้ำที่มีคุณภาพ สำหรับใช้ในกิจกรรมต่างๆ ได้แก่ การอุปโภค บริโภค การเกษตร การปศุสัตว์ การเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ เป็นต้น ส่งผลกระทบทั้งทางตรง และทางอ้อมต่อการดำรงชีพของประชาชนในพื้นที่

สาเหตุทั่วไปของการเกิดภัยแล้ง (ขาดแคลนน้ำ) จากการเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศ และสิ่งแวดล้อม โดยในฤดูฝน ฝนไม่ตกตามฤดูกาล ฝนตกน้อย ฝนทิ้งช่วง ไม่กระจายสม่ำเสมอ เมื่อเข้าสู่ฤดูแล้ง ระยะเวลายาวนาน ๖-๗ เดือนต่อปี ทำให้เกิดสภาวะปัญหาเรื่องน้ำ การขาดแคลนน้ำ ในการอุปโภคและบริโภค เป็นอย่างมาก น้ำและความชื้นในดินมีน้อย ในฤดูแล้งอากาศที่ร้อนจัดทำให้การสูญเสียน้ำจากการระเหยมีมาก ทำให้น้ำในแหล่งน้ำลดปริมาณลงจนถึงเหือดแห้งไป ความต้องการใช้น้ำเพิ่มมากขึ้น จากจำนวนประชากรที่เพิ่มมากขึ้น ความต้องการปัจจัยพื้นฐานในการดำรงชีพและการใช้ทรัพยากรจึงมีมาก ความต้องการน้ำเพื่อกิจกรรมต่างๆ จึงมีมากตามไปด้วย ในขณะที่แหล่งเก็บกักน้ำมีจำกัด

ส่วนแหล่งเก็บกักน้ำตามธรรมชาติ มีน้อยไม่เพียงพอต่อการเก็บกักน้ำไว้ใช้ประโยชน์ ซึ่งอาจเกิดจากข้อจำกัดของสภาพภูมิประเทศ ลำน้ำธรรมชาติ น้ำจากภูเขาก็มีสารปนเปื้อน ตะกอนดิน สารเคมีจากปุ๋ย ยาฆ่าหญ้า เป็นต้น นำมาประกอบอาหารและใช้ดื่ม ทำให้เกิดการระคายเคือง เป็นแผลผุพอง ไม่สบายบ่อย น้ำจากการรองน้ำฝนจากหลังคาบ้าน เพื่อเก็บเอาไว้ใช้อุปโภคบริโภคไม่สามารถทำได้เพียงพอ ส่วนคุณภาพน้ำไม่เหมาะสมที่จะนำมาใช้ประโยชน์ได้ เช่น น้ำเค็ม น้ำขุ่น เป็นสนิม สกปรก หรือเน่าเสีย เป็นต้น

ปัจจุบันการบริหารจัดการของชาวบ้าน ปัญหาเกิดภัยแล้งและขาดแคลนน้ำ เพื่อช่วยเหลือด้วยตัวเองของแต่ละครอบครัว  ชาวบ้านต่างก็ว่าจ้างรถบรรทุกสำหรับขนส่งน้ำเพื่อนำไปใช้อุปโภคเที่ยวละ  300 บาท ขนาดบรรจุถัง 1,000 ลิตร  ส่วนน้ำสำหรับบริโภคเพื่อใช้ดื่มหรือใช้ทำอาหาร ชาวบ้านต้องสั่งซื้อถังละ  20 บาท (ซึ่งราคาจะแพงกว่าชาวบ้านในพื้นที่ราบเป็นเท่าตัว) เดือนละ 15-20 ถัง ต่อครัวเรือน ทำให้ต้องมีค่าใช้จ่ายเพิ่มมากขึ้นอีกด้วย
.
นิตยสาร CEOWORLD นิตยสารด้านธุรกิจของสหรัฐอเมริกา จัดอันดับประเทศที่มีระบบสุขภาพดีที่สุดในโลก ประจำปี 2562 โดยพิจารณาจากปัจจัยต่างๆ ได้แก่ 1.โครงสร้างพื้นฐานด้านสาธารณสุข 2.ประสิทธิภาพของบุคลากรด้านสาธารณสุข ตั้งแต่แพทย์ พยาบาล และบุคลากรอื่นๆ 3.ค่าใช้จ่ายในระบบ 4.การเข้าถึงยาคุณภาพ และ 5.ความพร้อมของรัฐบาลในการจัดการระบบนอกจากนี้ CEOWORLD ยังพิจารณาปัจจัยอื่นๆ เช่น สิ่งแวดล้อม การเข้าถึงแหล่งน้ำสะอาด ระบบสุขอนามัย และการควบคุมปัจจัยเสี่ยงด้านสุขภาพ ผลการสำรวจพบว่า ประเทศไทยอยู่ในอันดับที่ 6 ของโลก มีระบบสุขภาพที่ดีที่สุดในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

ประเทศไทยเราเป็นประเทศที่พัฒนาแล้ว แต่ยังคงต้องเผชิญกับความท้าทาย ปัญหาสำคัญการขาดแคลนน้ำในพื้นที่หมู่บ้านห้วยทรายขาว หมู่ที่ 7 ตำบลห้วยโก๋น อำเภอเฉลิมพระเกียรติ จังหวัดน่าน พบว่าชาวบ้านต่างพยายามช่วยเหลือตัวเอง พยายามเสาะหาแหล่งน้ำ คือใช้น้ำมือสอง เป็นน้ำที่ไหลซึมลงมาจากที่สูง กลายเป็นน้ำหยด ต่างก็ช่วยกันหาที่รองรับไว้ใช้อาบน้ำ แบ่งกันใช้กัน แท้จริงแล้วเป็นน้ำที่ชาวบ้านที่อยู่เหนือขึ้นไปใช้อุปโภคและบริโภค ไหลซึมลงมาผ่านในชั้นดิน และไหลซึมผ่านกระบวนการกรองแบบธรรมชาติ เป็นน้ำหยด กว่าจะรองรับได้เต็มถังใช้เวลาชั่วค่ำคืน หรือเรียกว่า “น้ำมือสอง” คือ น้ำที่ผ่านการใช้อุปโภคและบริโภคมาแล้ว ประเทศไทยเราเป็นประเทศที่พัฒนาแล้วแต่ยังคงต้องเผชิญกับความท้าทายปัญหาแหล่งน้ำสะอาด และระบบสุขอนามัย
.
ได้รับความกรุณาประสานงานจาก นายถนัด แสงวิเชียร ที่ปรึกษาอนุกรรมาธิการกลุ่มลุ่มน้ำภาคตะวันตก คณะทำงานของ ท่าน สุรทิน พิจารณ์ ประธานอนุกรรมาธิการกลุ่มลุ่มน้ำภาคตะวันตก (หัวหน้าพรรคประชาธิปไตยใหม่) นำโดยท่านผู้อำนวยการรัชชานนท์ เทพอาจ และคณะครูโรงเรียนบ้านห้วยทรายขาว ตำบลห้วยโก๋น อำเภอเฉลิมพระเกียรติ จังหวัดน่าน และผู้แทนชาวบ้าน บ้านห้วยทรายขาว พร้อมชาวบ้าน ท่านผู้อำนวยการนิลัดดา รัตนแสงภักดี และคณะครูโรงเรียนบ้านปางหก หมู่ที่ ๕ ตำบลห้วยโก๋น  อำเภอเฉลิมพระเกียรติ  จังหวัดน่าน ต่างก็ประสบปัญหาขาดแคลนน้ำในพื้นที่ เพื่อขอความช่วยเหลือ แก้ไขปัญหาการขาดแคลนน้ำในการอุปโภค และบริโภคอย่างยั่งยืน นำหนังสือมายื่นขอรับการสนับสนุนเข้าร่วม “โครงการพัฒนาแหล่งน้ำบาดาล ด้วยพลังงานแสงอาทิตย์โซล่าเซลล์” เพื่อการพัฒนาคุณภาพน้ำและปรับปรุงระบบน้ำในโรงเรียนให้สะอาดมีคุณภาพ เพื่อการอุปโภคบริโภคของนักเรียนในโรงเรียนและประชาชนในบริเวณพื้นที่ใกล้เคียง